پروتکلهای علم غیرمتمرکز (DeSci) به عنوان چشمانداز جدیدی در دنیای فناوری بلاکچین ظهور کردهاند. این حوزه که ترکیبی از فناوری بلاکچین و تحقیقات علمی است، در مراحل اولیه توسعه قرار دارد اما شباهتهای زیادی به آغاز دوران دیفای در سال ۲۰۱۹ دارد، زمانی که پروژههایی مانند Maker و Aave به تدریج مسیر تحول خود را یافتند.
علم غیرمتمرکز: مراحل اولیه با پتانسیل عظیم
اندرو کنگ، یکی از بنیانگذاران شرکت سرمایهگذاری مکانیزم کپیتال، معتقد است که DeSci همان مسیری را طی میکند که دیفای در سال ۲۰۱۹ آغاز کرد. او در پستی در ۲۴ نوامبر گفت:
"همه چیز همچنان خام و تجربی است، اما درک عمیقی وجود دارد که این حوزه پتانسیل عظیمی دارد."
کنگ به پروژههای Bio Protocol، Pump Science و GLP1 به عنوان نمونههای جذاب اشاره کرد. Bio Protocol به کاربران امکان هممالکیت داروهای آینده را میدهد، Pump Science توکنهای مرتبط با داروهای طول عمر را ارائه میکند و GLP1 بر هدفی مانند "لاغر کردن آمریکا" متمرکز است.
او همچنین فاش کرد که مکانیزم کپیتال در جدیدترین دور تأمین مالی Bio Protocol سرمایهگذاری کرده است.
نقش بلاکچین در تحول تحقیقات علمی
DeSci تلاش میکند با استفاده از فناوریهای بلاکچین مانند توکنها، NFTها و سازمانهای خودمختار غیرمتمرکز (DAO)، تحقیقات علمی را تسریع کند. این حوزه اهداف گستردهای را دنبال میکند، از اصلاح سیستم بازبینی مقالات علمی گرفته تا ارائه آزمایشهای ژنتیکی ارزانتر.
DeSci بهویژه در دوران پس از همهگیری COVID-19 توجهها را جلب کرد، زمانی که نیاز به روشهای نوین و مؤثرتر برای مبارزه با بیماریها احساس شد.
یکی از ویژگیهای برجسته DeSci، تمرکز آن بر مشارکت جامعه و کنار گذاشتن نفوذ نهادهایی مانند شرکتهای بزرگ دارویی است. این صنعت علاوه بر افزایش دسترسی به دادههای پزشکی، امنیت و شفافیت را نیز از طریق بلاکچین بهبود میبخشد.
چالشها و فرصتهای پیش رو
یکی از مشکلات اساسی حوزه سلامت، حملات سایبری است. حملاتی مانند باجافزارها به سازمانهای بزرگی نظیر Kaiser و Welltok، اطلاعات حساس میلیونها نفر را در معرض خطر قرار دادهاند. استفاده از فناوری DeSci میتواند این چالشها را کاهش دهد.
بازار DeSci در حال حاضر ارزش ۱.۲ میلیارد دلاری دارد و توکنهایی مانند OriginTrail (TRAC) و Rifampicin (RIF) در صدر این بازار قرار دارند.
نتیجهگیری
علم غیرمتمرکز با استفاده از فناوری بلاکچین، رویکردی نوآورانه به تحقیقات علمی ارائه میدهد. با وجود مراحل اولیه توسعه، این حوزه به دلیل پتانسیل بالای خود، مورد توجه سرمایهگذاران و محققان قرار گرفته است. مسیر پیش رو ممکن است چالشبرانگیز باشد، اما DeSci به وضوح میتواند نقش مهمی در آینده تحقیقات علمی ایفا کند.
